Edison ve Tesla’nın Alternatif Akım ve Doğru Akım Karşılaştırılması
Lise yıllarımda fizik laboratuvarında geçirdiğim o günü hiç unutmam. Hocamız tahtaya iki dev isim yazmıştı. Bir yanda ampulün babası Thomas Edison, diğer yanda ise şimşeklerin efendisi Nikola Tesla vardı. O gün bu iki dehanın mücadelesini dinlerken heyecandan yerimde duramamıştım. Bugün sizlere Edison ve Tesla’nın Alternatif Akım ve Doğru Akım Karşılaştırması konusunu en yalın haliyle anlatacağım. Bakalım bu büyük savaşın galibi kim olmuş?
Elektrik dünyası bugün bu iki isme çok şey borçlu. Edison doğru akım yani DC tarafındaydı. Tesla ise alternatif akım yani AC sistemini savunuyordu. İkisi de kendi fikrinin en iyisi olduğunu iddia ediyordu. Aralarındaki çekişme sadece bilimsel bir tartışma değildi. Bu tam anlamıyla bir prestij ve ticaret savaşıydı. Edison kendi sistemini korumak için her yolu denedi. Hatta bazen kantarın topuzunu kaçırdı diyebiliriz.
Doğru Akım ve Edison’un Israrı
Thomas Edison elektriği evlere sokan ilk kişiydi. Onun kurduğu sistemde elektrik tek bir yönde akıyordu. Biz buna doğru akım diyoruz. Edison bu sisteme çok güveniyordu. Ancak büyük bir sorun vardı. Doğru akım uzak mesafelere gidemiyordu. Elektrik tellerde ilerlerken enerjisini kaybediyordu. Bu yüzden her birkaç kilometrede bir santral kurmak gerekiyordu. Bu durum hem maliyetliydi hem de zahmetliydi. Edison yine de geri adım atmadı. Kendi icatlarına toz kondurmak istemiyordu.
Öğretmenler lise fizik derslerinde bu konuyu anlatırken genelde tyt fizik konuları arasında bu rekabete değinirler. Eğer siz de bu konuları çalışıyorsanız, temeli iyi kavramalısınız. Elektriğin tarihini bilmek formülleri ezberlemekten daha eğlencelidir.
Tesla ve Alternatif Akımın Yükselişi
Nikola Tesla ise oyunu değiştirdi. O, elektriğin yön değiştirebileceğini yani alternatif akımı savundu. Tesla’nın sistemi sayesinde elektrik binlerce kilometre uzağa taşınabiliyordu. Transformatörler kullanarak voltajı yükseltiyor ve düşürüyordu. Bu sayede enerji kaybı minimuma iniyordu. Edison bu durumu görünce paniğe kapıldı. Alternatif akımın tehlikeli olduğunu yaymaya başladı. Sokaklarda gösteriler yaparak insanların gözünü korkutmaya çalıştı. Ancak güneş balçıkla sıvanmaz. Tesla’nın sistemi çok daha verimliydi.
Bu süreçte iki bilim insanının yaklaşımları arasındaki farkı daha iyi anlamak için Üreteçin Keşfi – Galvani ve Volta’nın Bakış Açıları Arasındaki Farklar yazımıza göz atabilirsiniz. Bilim dünyası her zaman böyle büyük tartışmalarla ilerler. Tesla sadece bir mucit değil, aynı zamanda bir vizyonerdi. Edison ise daha çok iş adamı kimliğiyle ön plana çıkıyordu. Tesla parayı değil, insanlığa faydayı düşünüyordu. Edison ise kurduğu imparatorluğu koruma derdindeydi.
Kim Kazandı?
Alternatif Akım ve Doğru Akım Karşılaştırması sonucunda kazanan, bugün evlerimizde kullandığımız prizlerden akan elektrik Tesla’nın zaferidir. Alternatif akım dünyayı aydınlatıyor. Ancak pille çalışan cihazlarımızda hala Edison’un doğru akımını kullanıyoruz. Yani ikisi de aslında hayatımızın bir parçası. Tesla’nın dehası sayesinde şehirler arası elektrik iletimi mümkün oldu. Edison’un ampulü ise gecelerimizi gündüze çevirdi. Aralarındaki rekabet bilim tarihinin en renkli sayfalarından biridir.
Eğer bu konu ilginizi çektiyse ve daha fazla pratik yapmak isterseniz Elektrik Devreleri (Elektrik Akımı) Çözümlü Sorular – PDF – 10. Sınıf içeriğimiz size yardımcı olacaktır. Fizik dersi bazen karmaşık gelebilir. Ama bu tür hikayelerle ders çalışmak işinizi kolaylaştırır. Öğretmenlerimiz için de sitemizde boş ders planı word formatında mevcuttur. Ayrıca özel eğitim yıllık plan hazırlayan meslektaşlarımız için de kaynaklarımız günceldir.
Eğitimciler İçin Ek Kaynaklar
Zorlanan öğrencilerimiz için 11 sınıf fizik iş güç enerji çözümlü sorular pdf kaynaklarımız her zaman elinizin altında. Tesla ve Edison arasındaki bu büyük yarış, bugün kullandığımız teknolojilerin temelini attı. Onların azmi ve inadı olmasaydı belki de hala karanlıkta oturuyorduk. Bilim insanlarının hayatlarını incelemek bize sadece bilgi değil, aynı zamanda ilham verir. Sizin favoriniz hangisi? Edison’un pratik zekası mı yoksa Tesla’nın sınırsız hayal gücü mü?
Unutmayın ki bilim her zaman eleştiri ve merakla büyür. Tesla cebinde beş parası yokken bile hayallerinden vazgeçmedi. Edison ise binlerce kez denemekten asla yorulmadı. Onların bu tutumu hepimize örnek olmalı. Bir dahaki sefere bir lambayı açtığınızda, bu iki dev ismin verdiği savaşı hatırlayın. Elektrik sadece bir enerji değil, aynı zamanda büyük bir mücadelenin meyvesidir.
Fizik Programında yer alan diğer bilim insanlarının yaptığı çalışmaları görmek için yazının üzerindeki linke tıklayınız.
Edison ve Tesla’nın Alternatif Akım ve Doğru Akım Karşılaştırılması yazısının sonunda İki bilim insanının hayatını da wikipedia.org dan sizin için derledim..
Nikola Tesla
Sırp kökenli Amerikalı mucit, elektrik mühendisi, makine mühendisi ve fütürist. Günümüzde alternatif akım (AA) elektrik kaynağı sistemine verdiği katkılarla tanınmaktadır.
Avusturya İmparatorluğu’nda doğup büyüyen Tesla, 1870’lerde mühendislik ve fizik alanında ileri bir eğitim aldı ve 1880’lerin başında telefonculukta ve Continental Edison’da yeni elektrik enerjisi endüstrisinde çalışırken uygulamalı deneyim kazandı. 1884 yılında vatandaşı olacağı Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti. New York’ta kısa bir süre kendi yoluna koyulmadan önce Edison Machine Works’te çalıştı. Ortaklarının fikirlerini finanse etmeleri ve pazarlamaları için Tesla, New York’ta çeşitli elektrikli ve mekanik cihazlar geliştirmek için laboratuvarlar ve şirketler kurdu. Kendisinin alternatif akım (AA) indüksiyon motor ve 1888’de Westinghouse Electric tarafından lisanslanan ilgili çok fazlı AA patentleri kendisine önemli miktarda para kazandırdı ve şirketin pazarlayacağı çok fazlı sistemin temel taşı oldu.
Patentini alabileceği ve pazarlayabileceği icatlar geliştirmeye çalışan Tesla, mekanik osilatörler/jeneratörler, elektriksel deşarj tüpleri ve erken X-ışını görüntüleme ile ilgili çeşitli deneyler yaptı. Ayrıca ilk sergilenenlerden biri olan kablosuz kumandalı bir tekne inşa etti. Bir mucit olarak tanınan Tesla, laboratuvarındaki ünlülere ve zengin müşterilere başarılarını gösteriyordu ve halk konferanslarında şovmenliğiyle dikkat çekiyordu. 1890’lar boyunca New York ve Colorado Springs’teki yüksek voltajlı, yüksek frekanslı güç deneylerinde kablosuz aydınlatma ve dünya çapında kablosuz elektrik enerjisi dağıtımı konusundaki fikirlerini sürdürdü. 1893 yılında, cihazlarıyla kablosuz iletişim olasılığı hakkında açıklamalar yaptı. Tesla, bu fikirleri kıtalararası bir kablosuz iletişim ve güç ileticisi olan bitmemiş Wardenclyffe Kulesi projesinde pratik kullanıma sunmaya çalıştı, ancak bunu tamamlamadan önce parası tükendi.
Wardenclyffe’tan sonra Tesla, 1910’larda ve 1920’lerde çeşitli derecelerde başarıya sahip bir dizi icatla çalıştı. Parasının çoğunu harcayan Tesla, New York’ta birçok otelde yaşadı ve ödenmemiş faturaları geride bıraktı. Ocak 1943’te New York’ta öldü. Tesla’nın çalışması, onun ölümünden sonra 1960’larda Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı’nda SI birimi olarak manyetik akı yoğunluğuna tesla adı verilene kadar göreceli belirsizliğin içine düştü. Bu durum 1990’lı yıllardan beri Tesla’ya duyulan ilginin yeniden ortaya çıkmasını sağladı.
Edison ve Nikola Tesla
New York’ta Pearl Caddesi’ndeki ilk laboratuvarında akkor lambası için pazar aramakla meşgul olan Thomas Edison’a rastladığı zaman Nikola Tesla, gençlik heyecanıyla, kendisinin bulduğu alternatif akım sisteminin açıklamasını yaptı. Edison, “Sen teori üzerinde vaktini harcıyorsun” dedi.Tesla, Edison’a çalışmalarından ve alternatif akım planından bahseder. Edison alternatif akımla fazla ilgilenmez ve Tesla’ya bir görev verir.
Tesla, Edison tarafından kendisine verilen görevi her ne kadar sevmemiş olsa da Edison’un kendisine 50.000 dolar vereceğini öğrenince görevi birkaç ay içinde tamamlar. Doğru akım santralindeki sorunları çözmüştür. Edison’un kendisine söz verdiği ücreti talep ettiğinde, Edison şaşırmış bir şekilde “tam bir Amerikalı gibi düşünmeye başladığında Amerikan şakalarından da anlayabileceğini” söyler ve bir ücret ödemez. Tesla derhal istifa eder. Kısa süren birlikte çalışma dönemini, uzun süreli bir rekabet izleyecektir.
Thomas Edison (Edison’un Hayatı Ve Çocukluğu)
1879’da Edison bir elektrik ampulü icat etti. Kömürleştirilmiş iplikten Flamanlarla deneyler yaptıktan sonra karbonlaştırılmış kâğıt flamanda karar kıldı. 1880’de evde güvenle kullanılabilecek ampuller üreterek tanesini 2,5 dolara satmaya başladı. Ancak 1878 yılında bir İngiliz bilim adamı olan Joseph Wilson Swan da bir elektrik ampulü icat etmiştir. Ampul camdı ve içinde kömürleştirilmiş bir flaman bulunuyordu. Swan, ampulün içindeki havayı boşalttı; çünkü havasız ortamda flaman yanıp tükenmiyordu. Bu iki bilim adamı güçlerini birleştirmeye karar vererek Edison ve Swan Elektrikli Aydınlatma Şirketi’ni kurdular.
1883’te hayatının en büyük icadı olan Edison etkisi denen olayı gerçekleştirdi; yani ısıtılmış bir filamanın moleküler boşlukta elektron yayılmasını buldu. 1883’te bulduğu bu olay sıcak katotlu tüplerin temelini oluşturdu. Daha sonra akkor lambanın üretimini geliştirmeyi başardı. Bu da ampulün halk arasında yaygınlaşmasını sağladı.
Edison ve Tesla’nın bu meşhur akım savaşını konu alan bir yazı görmek harika! Özellikle AC ve DC’nin tarihi karşılaştırmasını ve bu iki vizyoner ismin argümanlarını derinlemesine incelemeniz çok iyi olmuş..
Tesla baba, gereken dersi vermiş