Zorbalık Tespit Etkinliği – Rehberlik – Anket
Sınıf ortamında fark edilmeyen zorbalık, öğrencinin hem akademik başarısını hem psikolojik sağlığını bozuyor. Bu sayfada iki dosya var: sınıfta doldurulacak Form-6 etkinlik kağıdı ve zorbalığı tanıtan 4 sayfalık broşür. Biri uygulama, diğeri bilgilendirme için.
İki Dosya, İki Farklı İş
| Dosya | Ne işe yarar? | Kim kullanır? |
|---|---|---|
| Form-6 Zorbalık Etkinliği (Word) | 10 zorbalık davranışı senaryosu ve karşısına öğrencinin gösterebileceği davranışları yazacağı tablo | Öğrenci — sınıfta doldurur |
| Zorbalık Broşürü (PDF, 4 sayfa) | Zorbalığın tanımı, türleri, nedenleri, sonuçları ve baş etme önerileri | Öğretmen, veli, öğrenci — okur |
Form-6 Etkinliğini İndir (Word) ↓
Zorbalık Broşürünü İndir (PDF, 4 Sayfa) ↓
Form-6’da Hangi Senaryolar Var?
Form iki sütunlu bir tablo. Solda zorbalık içeren davranış, sağda öğrencinin o durumda ne yapabileceğini yazacağı boşluk. On senaryo var:
- Arkadaşınız oyuncağınızı zorla almak isterse
- Birisi yemek sırasında zorla önünüze geçmek isterse
- Arkadaşınız tekme, tokat atarsa
- Sırada arkadaşınız sizi iterse veya saçınızı çekerse
- Kesici ve tehlikeli aletleri kullanarak size saldırırsa
- Size tehditle bir şeyler yaptırmak isterse
- Onur kırıcı küfür, hakaret, küçük düşürücü sözler söylerse
- Lakap takılırsa
- Vücudunuza kaba şakalar yapılırsa
- Alay edilirse
Formun sonunda “yukarıdaki zorba davranışların dışında başka davranışlar var ise aşağıya yazılabilir” satırı bırakılmış. Yani öğrenci kendi yaşadığı durumu da ekleyebiliyor.
Kullanım notu: Formun başlığında sınıf, süre, ortam ve araç-gereç alanları boş. Doldurmadan önce kendi sınıfınıza göre tamamlayın. Etkinlik “kişiler arası ilişkiler” yeterlik alanına bağlı ve kazanım “zorbalıkla karşılaştığında göster…” diye başlıyor — dosyada cümle yarım kalmış, kendi kazanım ifadenizle tamamlayabilirsiniz.
Broşürde Ne Var?
Dört sayfalık PDF, zorbalığı tanımlayıp türlerine ayırıyor:
- Fiziksel zorbalık: vurma, tekmeleme, saç çekme, haraç kesme, eşyaya zarar verme
- Sözel zorbalık: isim takma, alay etme, tehdit, dedikodu yayma
- Sözel olmayan zorbalık: dışlama, yok sayma, acımasız bakışlar, çirkin notlar
- Siber zorbalık: tehditkâr mesajlar, nefret içerikli sayfalar
Broşür ayrıca bir eylemin zorbalık sayılması için gereken dört ölçütü veriyor: kasıtlı zarar verme, süreklilik, güç dengesizliği ve sistematik olma. Bu dört ölçüt, öğretmenin “şaka mı zorbalık mı?” ayrımını yapmasında işe yarıyor.
Son iki sayfa zorbalığa maruz kalan öğrenciye doğrudan hitap ediyor: “Sorun siz değilsiniz, sorun bu davranışta bulunanlardır” cümlesiyle başlıyor ve somut öneriler veriyor — arkadaş grubuna tutunmak, karşılık vermemek, duyguları ifade etmek, gerektiğinde uzmandan yardım almak.
Etkinliği Nasıl Uygulamalı?
- Gizliliği baştan söyleyin. Formda isim alanı yok; öğrenciye de bunu belirtin. İsimsiz yanıtlar daha dürüst oluyor.
- Her senaryoyu tek tek okuyun. 2. sınıf öğrencisi için “kesici ve tehlikeli alet” gibi ifadeler açıklama gerektirebilir.
- Sessiz ortam kurun. Öğrenciler birbirinin cevabını görürse form işlevini kaybediyor.
- Kağıtları kendiniz toplayın. Sınıf içinde elden ele dolaşmasın.
- Sonuçları rehberlik servisiyle paylaşın. Öne çıkan isimler varsa bireysel görüşme gerekir; bu adım öğretmenin tek başına çözeceği bir şey değil.
Sık Sorulan Sorular
Dosyalar hangi formatta?
Etkinlik Word (.docx), broşür PDF (4 sayfa). İkisi de yazdırmaya hazır.
Hangi sınıf düzeyi için?
Etkinlik 2. sınıf için hazırlanmış (Form-6, kişiler arası ilişkiler alanı). Broşür sınıf düzeyine bağlı değil; ilkokuldan liseye kadar kullanılabilir.
Broşürü kim hazırladı?
Broşürün sonunda belirtildiğine göre İstanbul Bilgi Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans öğrencisi Merve İnce’nin katkılarıyla, İstanbul Bilgi Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık Birimi tarafından hazırlanmış. Broşürde o birimin iletişim bilgileri ve “yalnızca üniversite öğrenci ve personeline hizmet verilmektedir” notu yer alıyor — kendi okulunuzda kullanırken bu künyeyi korumanız uygun olur.
Formda neden cevap anahtarı yok?
Form bir test değil, tartışma aracı. Doğru cevap öğrencinin kendi cümlesi; öğretmen sınıfta birlikte değerlendiriyor.
