Bağıl Hareket ve Nehir Problemleri Çözümlü Sorular PDF

Bağıl hareket ve nehir problemleri çözümlü sorular PDF’si, hareketi farklı gözlemcilere göre yorumlama ve hızları vektörel olarak birleştirme çalışmaları için bu sayfada yer alıyor. Sorulara başlamadan önce hızın kime göre verildiğini belirlemek, kullanılacak bağıntıyı seçmeyi kolaylaştırır. Özellikle nehir problemlerinde karşı kıyıya ilerleme ile akıntı yönündeki yer değiştirmeyi ayrı incelemek gerekir.

Bağıl hız: hareketi kime göre tanımlıyoruz?

Bir cismin hızı, seçilen referans çerçevesine göre ifade edilir. Örneğin yürüyen bir kişinin trene göre hızıyla yere göre hızı aynı olmayabilir. Bu yüzden sorudaki her hızın yanına “yere göre”, “araca göre” veya “suya göre” bilgisini not edin.

A cisminin B’ye göre hızı, iki cismin aynı referans çerçevesine göre hızlarının vektörel farkıdır:

A’nın B’ye göre hızı = A’nın yere göre hızı − B’nin yere göre hızı

Tek doğrultudaki hareketlerde önce bir yönü pozitif seçin. Örneğin doğuyu pozitif aldığınızda doğuya 8 m/s ile giden A’nın hızı +8 m/s, batıya 3 m/s ile giden B’nin hızı −3 m/s olur. A’nın B’ye göre hızı +11 m/s bulunur. Sonucun işareti yönü, mutlak değeri ise bağıl sürati gösterir.

İki boyutlu hareketlerde hızların büyüklüklerini doğrudan toplamak veya çıkarmak yerine vektörleri bileşenlerine ayırın.

Nehir sorularında hangi hız kullanılır?

Yüzücünün veya teknenin kıyıya göre hızı, suya göre hızıyla akıntının kıyıya göre hızının vektörel toplamıdır:

Kıyıya göre hız = Suya göre hız + Akıntının kıyıya göre hızı

Kıyıların paralel, akıntının kıyı boyunca ve sabit olduğu bir modelde hareketi iki doğrultuda inceleyebilirsiniz: karşı kıyıya doğru hareket ve kıyı boyunca hareket.

Karşıya geçiş süresi

Geçiş süresini, hızın karşı kıyıya doğru olan bileşeni belirler:

Geçiş süresi = Nehrin genişliği / Karşı kıyıya doğru hız bileşeni

Akıntı kıyıya paralelse bu doğrultudaki ilerlemeye doğrudan katkı sağlamaz. Bu nedenle geçiş süresini hesaplarken kıyıya göre toplam sürati kullanmak yanlış sonuç verebilir.

Akıntı yönündeki yer değiştirme

Yüzücü suya göre tam karşı kıyıya yöneliyorsa kıyı boyunca hareketi akıntıdan kaynaklanır:

Sürüklenme uzaklığı = Akıntı sürati × Geçiş süresi

Yüzücü akıntıya karşı veya akıntı yönüne eğik yüzüyorsa kendi hızının kıyıya paralel bileşenini de hesaba katmak gerekir. Bu durumda kıyı boyunca yer değiştirme, iki hız bileşeninin işaretli toplamıyla süre çarpılarak bulunur.

Örneğin genişliği 120 m olan bir nehirde yüzücü suya göre kıyıya dik yönde 3 m/s ile yüzsün. Akıntı sürati 2 m/s ise geçiş süresi 40 saniye, akıntı yönündeki sürüklenmesi 80 metre olur.

En kısa süre ile doğrudan karşı noktaya ulaşma

Suya göre sürat sabitken ve akıntı kıyıya paralelken en kısa geçiş süresi, yüzücünün suya göre hızını kıyıya dik yöneltmesiyle elde edilir. Ancak bu durumda akıntı yüzücüyü kıyı boyunca sürükler.

Başlangıç noktasının tam karşısına ulaşmak için akıntıya karşı yönelmek gerekir. Yüzücünün akıntıya karşı hız bileşeni akıntıyı dengelemeli, karşı kıyıya doğru bileşeni de bulunmalıdır. Bu modelde sürüklenmeden karşıya geçebilmek için yüzücünün suya göre süratinin akıntı süratinden büyük olması gerekir.

Çözümlü sorularla çalışma sırası

1. 1. Her hızın hangi gözlemciye göre verildiğini yazın.
2. 2. Pozitif yönü veya koordinat eksenlerini belirleyin.
3. 3. Hız vektörlerini çizip gerekli bileşenleri gösterin.
4. 4. Sorulan büyüklüğü ayırın: bağıl hız, geçiş süresi veya kıyı boyunca yer değiştirme.
5. 5. İşlemi tamamladıktan sonra yönü, birimi ve sonucun sorudaki koşullarla tutarlılığını kontrol edin.

Çözümünüzü karşılaştırırken yalnız sayısal sonuca bakmayın. Hatanın referans çerçevesini seçme, yön işareti koyma, bileşen ayırma veya işlem aşamasında oluşup oluşmadığını belirleyin. Ardından aynı soruyu çözüme bakmadan yeniden deneyin.

Öğretmenler dosyadan kullanacakları soruları sınıflarında işlenen konulara ve ders planına göre seçebilir. Öğrenciler de soru kapsamını öğretmenlerinin verdiği çalışma sınırlarıyla birlikte değerlendirebilir.

Güncel 11. sınıf fizik öğretim programının tema ve uygulama çerçevesini MEB’in güncel sayfasından inceleyebilirsiniz. Bu çalışma dosyasını sınıfta işlenen konu sırası ve öğretmeninizin belirlediği kapsamla birlikte değerlendirin.

Farklı sınıf düzeyleri için fizik çözümlü sorular PDF arşivine de göz atabilirsiniz.

Bağıl hareket PDF dosyasını indirin

Aşağıdaki düğme, erişimi doğrulanmış çözüm dosyasını açar. PDF değiştirilmemiştir.

Bağıl Hareket ve Nehir Problemleri PDF Dosyasını İndir